Wappie

De rondtocht vanuit Vught voert over Landgoed Sparrendaal, een kleinschalig maar karakteristiek Brabants landgoed met statige lanen en oud loofbos. Het gebied ontstond in de 18e en 19e eeuw, toen welgestelde families buitenplaatsen aanlegden langs de hogere zandgronden rondom Vught. De aanleg van rechte lanen, zichtassen en monumentale bomen paste binnen de landschapsstijl van die tijd. Kenmerkend voor deze route is de rij oude beuken die als een groene kathedraal boven het pad uitrijst. Beukenlanen waren populair op landgoederen vanwege hun symmetrische groei en dichte bladerdak. In de zomer zorgen ze voor koelte en gefilterd licht, terwijl in de herfst een dik tapijt van koperkleurige bladeren het pad bedekt. Sparrendaal ligt op de overgang van hogere zandgronden naar lagere, vochtigere gebieden richting het Dommeldal. Deze ligging verklaart de variatie tussen droge bosdelen en meer vochtige plekken met rijkere ondergroei. Door zorgvuldig beheer bleef het lanenstelsel grotendeels intact, wat het historische karakter van het landgoed versterkt. De rondtocht is rustig en beschut, met lange rechte lijnen die worden afgewisseld door lichte bochten en open plekken. Een wandeling waarin vooral structuur, stilte en de sfeer van een klassiek Brabants landgoed centraal staan

De rondtocht vanuit Bokt volgt het beekdal van de De Dommel, een van de karakteristieke laaglandrivieren van Brabant. De Dommel ontspringt in België en stroomt via Eindhoven en Sint-Oedenrode richting ’s-Hertogenbosch, waar zij samenkomt met de Aa. Eeuwenlang bepaalde deze rivier het landschap én het leven in de omliggende dorpen. Vanuit Bokt wandel je door het open Dommeldal, waar natte graslanden – de zogeheten beemden – vroeger jaarlijks overstroomden. Deze natuurlijke bemesting maakte het gebied geschikt als hooiland. De brede uiterwaarden en lichte slingers in de rivier herinneren nog aan het oorspronkelijke, meanderende karakter van de beek. Langs de route ligt een stuw in de Dommel, onderdeel van het waterbeheer dat in de 20e eeuw werd aangelegd om waterstanden te reguleren en overstromingen te beperken. Tegenwoordig wordt steeds meer ruimte gegeven aan natuurlijke dynamiek, waardoor het beekdal weer meer zijn oorspronkelijke karakter terugkrijgt. Een belangrijk historisch punt op deze tocht is de Hooydonkse Molen bij Nuenen. Deze watermolen dateert in oorsprong uit de middeleeuwen en werd eeuwenlang gebruikt voor het malen van graan. De molen maakte gebruik van de waterkracht van de Dommel en speelde een centrale rol in de lokale economie. Het huidige gebouw is meerdere keren herbouwd na branden en oorlogsschade, maar staat nog altijd op de historische plek langs de rivier. De rondtocht combineert open rivierlandschap met cultuurhistorische elementen. Het vlakke terrein en de brede uitzichten maken het een rustige wandeling waarin water, historie en natuurbeheer samen zichtbaar worden in het Brabantse beekdallandschap.

De wandeling van Van 't Hoog Huys naar het westelijke deel van Natuurgebied De Kampina voert vanuit het dorpslint van Liempde geleidelijk het open Brabantse landschap in. Akkers en houtwallen maken plaats voor heidevelden, vennen en vochtige laagten die kenmerkend zijn voor dit uitgestrekte natuurgebied tussen Boxtel en Oisterwijk. De Kampina is van oorsprong een uitgestrekt heide- en stuifzandgebied dat eeuwenlang werd gebruikt voor begrazing en het steken van plaggen. Door dat intensieve gebruik bleef de bodem voedselarm, wat vandaag nog zichtbaar is in de uitgestrekte heidevelden en schrale graslanden. In de 19e eeuw werden delen bebost om zandverstuiving tegen te gaan en hout te produceren, maar grote delen van het oorspronkelijke heidelandschap bleven behouden. In het westelijke deel domineren open vlaktes met natte laagten en vennen. Hier stroomt ook de Beerze, die het gebied van oudsher mede vormgaf. Door herstelmaatregelen in de afgelopen decennia is de natuurlijke waterhuishouding grotendeels teruggebracht, waardoor heide, gagelstruweel en natte graslanden zich opnieuw konden ontwikkelen. De overgang van dorpsrand naar stiltegebied is geleidelijk maar voelbaar. Wat begint tussen bebouwing en akkers eindigt in weidse vergezichten en open lucht, waar wind en wolken vrij spel hebben. Een route waarin cultuurhistorie en natuurontwikkeling samenkomen in een karakteristiek Brabants heidelandschap.

Deze ronde verbindt drie landschappen die elk een eigen geschiedenis vertellen: de Hazenputten, de Dommelbeemden en het bosgebied Vressel. De Hazenputten zijn restanten van oude heide- en ontginningsgronden, genoemd naar drink- en blusputten die hier al eeuwen in het landschap liggen. Vanuit dit hogere, zandige gebied daalt de route af naar de Dommelbeemden: een klassiek beekdallandschap langs de Dommel, waar “beemden” vroeger jaarlijks overstroomden en als hooiland werden gebruikt. Dit eeuwenoude landgebruik zorgde voor open graslanden met een hoge natuurwaarde. Het Vressel vormt het tegenwicht: een bosgebied op voormalige heide, vanaf de 19e eeuw aangeplant om stuifzand te beteugelen en hout te winnen. De afwisseling tussen open beekdal, oud cultuurland en beschut bos maakt deze tocht tot een rustige maar gevarieerde wandeling door een typisch Brabants landschap, gevormd door water, bodem en menselijk gebruik.

Deze wandeling loopt door het Wijboschbroek, een uitgestrekt en nat beekdallandschap ten noordoosten van Schijndel. Het gebied ligt in het dal van de rivier de Aa en behoort tot de meest waardevolle natuurgebieden van Noord-Brabant. Het Wijboschbroek is een klassiek broeklandschap: laaggelegen, drassige gronden die van oudsher regelmatig overstroomden. Eeuwenlang werden deze gronden gebruikt als hooiland en gemeenschappelijke weide. Door dit extensieve gebruik bleef de bodem voedselarm, wat heeft geleid tot een grote biodiversiteit die tot op de dag van vandaag zichtbaar is. Water speelt een bepalende rol langs deze route. De Aa slingert door het landschap en zorgt voor wisselende waterstanden. In natte perioden kunnen delen van het gebied onder water staan, terwijl het in drogere tijden verandert in open, bloemrijke graslanden. Deze dynamiek maakt het gebied belangrijk voor amfibieën, libellen en weidevogels. In het voorjaar bloeien hier onder andere dotterbloem en pinksterbloem, later gevolgd door ratelaar en verschillende orchideeënsoorten. Vogels zoals grutto, kievit en wulp gebruiken het gebied als broed- en foerageergebied, terwijl roofvogels regelmatig boven het open landschap te zien zijn. De route passeert De Schaapskooi Schijndel, een verwijzing naar het historische gebruik van schapen in dit gebied. Begrazing is nog steeds een belangrijk onderdeel van het natuurbeheer en helpt om het open karakter van het landschap te behouden. De wandeling is vlak en rustig, met brede vergezichten afgewisseld door bosranden en houtwallen. Bij nat weer kunnen paden modderig zijn, wat het karakter van dit natuurlijke beekdal extra onderstreept. Een route waarin landschap, water en historie samenkomen.

Deze rondwandeling start in Aarle en loopt door het rustige buitengebied richting het Heerenbeekven en Landhuis Heerenbeek. Het landschap bestaat vooral uit agrarisch gebied met weilanden en akkers, afgewisseld met bosstroken en kleine natuurpercelen. De route is grotendeels vlak en volgt goed begaanbare paden en zandwegen. Het Heerenbeekven ligt verscholen in een bosrijke omgeving en vormt een duidelijk contrast met het open landbouwgebied eromheen. Het ven is een permanent waterlichaam en wordt omgeven door bomen en ruigte, waardoor het een afgesloten en stille plek is binnen de route. Vanaf de paden rondom het ven zijn er enkele doorkijkjes op het water, maar het blijft een ingetogen landschapselement zonder uitgesproken open zicht. Verderop passeert de route Landhuis Heerenbeek, een historisch landhuis dat onderdeel is van een voormalig landgoed. Het gebouw ligt aan de rand van het bos en wordt omringd door oude bomen en lanen. De aanwezigheid van het landhuis geeft dit deel van de wandeling een meer landgoedachtig karakter, met rechte paden en duidelijke erfstructuren. De terugweg richting Aarle voert opnieuw door open gebied, waar het agrarische landschap het beeld bepaalt. Deze wandeling is rustig en afwisselend, zonder grote hoogteverschillen, en combineert dorp, ven, bos en landgoed in een compacte rondtocht.